Jeżyny

Jeżyna bezkolcowa - sadzonki jeżyny, odmiany, uprawa, właściwości.

Jeżyna należy do tego samego rodzaju botanicznego co malina – Rubus sp. – a cechą odróżniającą jeżynę od maliny jest fakt, że w skład wielooowocu tej pierwszej wchodzi także dno kwiatowe (biały, kolczasty „stożek” wewnątrz „owocu”). Odmiany uprawne jeżyn dzielą się na wiotkopędowe, oraz o pędach sztywnych, częściowo wzniesionych. Wśród nich występują odmiany jeżyny bezkolcowe oraz kolczaste (bardziej odporne na mróz). Podobnie jak w przypadku maliny, jeżyna może owocować na pędach dwuletnich i tegorocznych. To ceniony krzew owocowy z rodziny różowatych, chętnie sadzony w przydomowych ogrodach ze względu na smaczne owoce jeżyny i stosunkowo łatwą pielęgnację. W praktyce ogrodniczej największą popularnością cieszy się jeżyna bezkolcowa, ponieważ jej pędy są łatwiejsze do prowadzenia, cięcia i zbioru owoców. Warto pamiętać, że jeżyny są stosunkowo łatwe w uprawie w porównaniu do innych owoców, co czyni je idealnym wyborem dla każdego ogrodnika.

Uprawa i pielęgnacja jeżyn – stanowisko, gleba i sadzenie

Jeżyny najlepiej rosną w pełnym słońcu, na osłoniętym stanowisku i w żyznej glebie o pH 6,0–6,5. Najlepszy czas na sadzenie jeżyn to wczesna jesień, a zalecany rozstaw wynosi minimum 1,5–2 m między krzewami. 

Prawidłowo dobrane stanowisko i podłoże to klucz do sukcesu w uprawie. Pod te nasadzenia nie nadają się gleby suche, o niedostatecznej ilości opadów, ale także tereny zalewowe. Sadzić jeżyny warto tam, gdzie rośliny mają odpowiedniej ilości słońca, umiarkowanie wilgotne podłoże i przestrzeń na silnie rosnące pędy. Z powodu ryzyka przesuszenia, niezwykle ważne są regularne podlewanie i utrzymywana w glebie wilgoć – jeżyny potrzebują systematycznego nawadniania, zwłaszcza w okresach suszy i w czasie upałów. Bryły korzeniowej po prostu nie wolno doprowadzić do przesuszenia, aby nie osłabić plonowania.

Do uprawy wielu odmian jeżyn konieczna będzie technologia oparta na podporach lub rozpięcie roślin na ogrodzeniu, po którym będą wznosiły się długie pędy. Podpory są zalecane dla długich pędów jeżyn, ponieważ ułatwiają zbiór owoców, poprawiają przewiewność i ograniczają ryzyko chorób.

Przycinanie jeżyn

Przycinanie polega na usuwaniu nadmiaru pędów jednorocznym oraz usuwaniu pędów po zakończeniu owocowaniay – w obydwu przypadkach wykonuje się je po zbiorze owoców, tuż nad ziemią. Pędy dwuletnie i tak będą zamierać więc warto zadbać o dokładne ich usunięcie. Stare pędy w porównaniu z pędami jednorocznymi są bardzo grube i długie. Jeśli nie zostaną usunięte, mniejsze, młode pędy nie będą miały gdzie rosnąć. Regularne cięcie ogranicza zagęszczenie krzewu i zmniejsza ryzyko problemów takich jak szara pleśń czy zamieranie pędów.

Jeżyna bezkolcowa, kolczasta - rozmnażanie, sadzonki, odrosty korzeniowe

Jeżynę bezkolcową rozmnaża się najczęściej przez odkłady wierzchołkowe, natomiast odmiany kolczaste przez odrosty korzeniowe. W sprzedaży dostępne są gotowe sadzonki w doniczkach, które łatwo przyjmują się w ogrodzie.

Sadzonki jeżyny są pozyskiwane w różny sposób, w zależności od posiadanej odmiany:

• Jeżyna kolczasta – rozmnażana przez odrosty korzeniowe. Należy przy wybranym odroście nacinać szpadlem podłoże (tworząc okrąg o średnicy ok. 50 cm) kilka razy w sezonie. Nacięcia zmuszają roślinę do wytworzenia silnych korzeni.
• Jeżyna bezkolcowa – nie tworzy odrostów korzeniowych, dlatego najczęściej rozmnaża się ją przez odkłady wierzchołkowe. Pęd zakopuje się w okresie letnim na głębokość ok. 7–10 cm. Po kilku tygodniach wypuszcza on korzenie i nowy pęd, po czym można go oddzielić od rośliny macierzystej.

W sprzedaży najwygodniejsze są gotowe sadzonki jeżyn w doniczkach, ponieważ mają dobrze rozwinięty system korzeniowy i bez problemu przyjmują się w gruncie.

Odmiany jeżyn

W Polsce zarejestrowano kilka bezkolcowych odmian jeżyn. Odmiany bezkolcowe jeżyn są łatwiejsze w uprawie i zbiorze, zapewniając obfite owocowanie w przydomowych ogrodach i na plantacjach.

Odmiany jeżyn różnią się od siebie czasem dojrzewania owoców, ich wielkością, smakiem, odpornością na mróz oraz siłą wzrostu. Dobrze dobrana odmiana zapewnia obfite owocowanie i wysoki komfort pracy. Poniżej znajduje się wykaz odmian dostępnych w naszej szkółce:

Owoce jeżyny – zastosowanie w kuchni i przetwórstwie

Owoce jeżyny są wszechstronną żywnością: można spożywać je na surowo, mrozić oraz wykorzystywać do robienia dżemów, soków i nalewek.

Owoce jeżyny są smaczne, soczyste i stanowią wartościową żywność w codziennej diecie. Jednocześnie dostarczają do organizmu niezbędne witaminy. Ich zbiór jest wydłużony w czasie, ponieważ nie dojrzewają równomiernie (w zależności od odmiany zbiór trwa od 3 do 5 tygodni).

Świeże owoce zebrane prosto z krzewu można spożywać na surowo, dodawać do deserów lub przekształcać w aromatyczne przetwory. Wyśmienicie smakują domowe dżemy, konfitury, soki oraz tradycyjne nalewki jeżynowe.

Zobacz również sadzonki morwy białej oraz czarnej, przypominające jeżyny.

Wybierając sadzonki jeżyn, warto zwrócić uwagę na termin dojrzewania, plenność, odporność na mróz oraz sposób wzrostu pędów. Wczesna odmiana pozwala rozpocząć zbiór owoców szybciej, natomiast odmiany późniejsze wydłużają sezon nawet do jesieni. Jeżyna bezkolcowa jest wygodna w pielęgnacji, ale poszczególne odmiany różnią się siłą wzrostu, odpornością i przeznaczeniem owoców.

Owoce jeżyny zawierają naturalne związki roślinne, w tym garbniki i antocyjany, które odpowiadają m.in. za ich ciemną barwę oraz charakterystyczny smak. Ich owoce nadają się zarówno do bezpośredniego spożycia, jak i na przetwory, soki, dżemy, desery czy mrożonki.

Jeżyna w większości odmian ma owoce duże lub średniej wielkości, mocno błyszczące, często mające kolor niemalże czarny, niekiedy z delikatnym sinym nalotem. W zależności od odmiany mogą być słodkie, lekko kwaskowe, soczyste albo wyróżniać się słodko-kwaśnym miąższem. Są smaczne i bardzo lubiane, dlatego jeżyna bezkolcowa chętnie pojawia się w przydomowych ogrodach jako praktyczny krzew owocowy.

Właściwości jeżyn¹

Poniższy fragment został opracowany na podstawie publikacji naukowej: Dorota Grabek-Lejko, "Jeżyny (Rubus sp.) jako źródło substancji biologicznie aktywnych o potencjalnym zastosowaniu medycznym" [https://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/12/pf_2016_218-226.pdf] i stanowi wyłącznie treść edukacyjną.

Jeżyny – owoce o charakterystycznym smaku i bogatej barwie

Poniższy fragment został opracowany na podstawie publikacji naukowej: Dorota Grabek-Lejko, "Jeżyny (Rubus sp.) jako źródło substancji biologicznie aktywnych o potencjalnym zastosowaniu medycznym" [https://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/12/pf_2016_218-226.pdf] i stanowi wyłącznie treść edukacyjną.

Jeżyny to krzewy owocowe cenione za ciemne, aromatyczne owoce, które można spożywać na surowo lub wykorzystywać do przygotowywania przetworów, deserów, soków i naparów. Owoce jeżyny zawierają naturalnie występujące barwniki roślinne – antocyjany – a także inne związki polifenolowe, w tym flawonoidy i kwasy fenolowe. Dostarczają również błonnika pokarmowego, witaminy C i manganu. Dokładny skład owoców może zależeć między innymi od odmiany, stopnia dojrzałości oraz warunków uprawy.

Jeżyny są owocami o stosunkowo niskiej wartości energetycznej. Mogą stanowić element urozmaiconej i odpowiednio zbilansowanej diety. Zawarte w nich związki roślinne są przedmiotem badań naukowych. W tradycyjnym zielarstwie wykorzystywano nie tylko owoce, lecz również liście i korzenie roślin z rodzaju Rubus.¹

Gwarancja jakości i kontakt

Pieczę nad naszymi sadzonkami w drzewkaowocowe24.pl sprawuje Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Jakość sadzonki to priorytetowa sprawa. Zachęcamy także do sprawdzenia pozostałych drzew i krzewów, a szczególnie do zapoznania się ze starymi odmianami, które cieszą się ostatnio dużym zainteresowaniem. Zapraszamy do kontaktu!

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Bibliografia:

Dorota Grabek-Lejko, "Jeżyny (Rubus sp.) jako źródło substancji biologicznie aktywnych o potencjalnym zastosowaniu medycznym" [https://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/12/pf_2016_218-226.pdf]